संधिवात
संधिवात संधिवात नावावरून लक्षात येते की सांध्याच्या ठिकाणी वातदोष वाढल्याने संधिवात होतो. व्यवहारात संधिवात असा शब्द रूढ असला तरी आयुर्वेदात त्याला संधिगतवात असे नाव दिलेले आहे. वातपूर्णदृतिस्पर्श: शोध: सन्धिहते ङनिले । *प्रसारणाकुच्ञनयोः प्रवृत्तिश्च सवेदना ।। .. चरक चिकित्सास्थान जेव्हा वायू प्रकुपित होऊन सांध्यांचा आश्रय घेतो तेंव्हा सांधे सुजतात, सांध्यांचे आकुंचन प्रसरण वगैरे हालचाली वेदनामय होतात व सांध्यांचा स्पर्श हवेने भरलेल्या पिशवीप्रमाणे जाणवावयास सुरुवात होते. यालाच संधिगतवात म्हणतात. * स्नेहन : विशिष्ट औषधांनी सिद्ध तेल बाहेरून लावणे व खाण्यासाठी तूप वापरणे. * स्वेदन : आयुर्वेदिक पद्धतीने बाष्पस्नान घेणे किंवा शेक करणे. * चवीला गोड, आंबट, खारट, स्निग्ध व उष्ण वीर्य असलेले पदार्थ खाणे. * वात वाढलेला ठराविक भाग हाताने दाबणे किंवा कपड्याने घट्ट बांधून ठेवणे. * वातशामक द्रव्यांनी बनवलेल्या काढ्याने स्नान करणे. * चिंता व शोक वगैरेंचा त्याग करून सुखात व आरामात जगणे. * ताजे , गरम व पचायला हलका स्निग्ध असा आहार घेणे. *थंड व दमट वाताव...