Posts

Showing posts with the label वात

वात, पित्त, कफ आयुर्वेदिक उपाय

 आयुर्वेदामध्ये तीन प्रकारच्या  प्रकृती सांगितल्या आहेत वात प्रकृती, पित्त प्रकृती, कफ प्रकृती       वात  प्रकृती  * शरीराची शरीराची ठेवण उंच व बारीक . * राठ व जाड केस. * लहान व ठिसूळ हाडे * खरखरीत,  रुक्ष, काळपट व फुटणारी त्वचा . * सहज दिसणाऱ्या शिरा. * जलद व अस्थिर हालचाली. * कर्कश किंवा घोगरा आवाज. * धांदरट स्वभाव . वातदोष असंतुलित झाला असता,  मानसिक व चेतासंस्थेचा त्रास होऊ शकतो, वजन खूप वाढते वा कमी होते, रक्ताभिसरणाचे समस्या येऊ शकतात.   अपथ्य   मटार ,हरभरा ,पावटा,चवळी,राजमा, उडीद,कोबी, फ्लॉवर, अळू, कच्चा कांदा, शिळे व कोरडे पदार्थ ,थंड पाणी, शीतपेये.  पित्तप्रकृती   * मध्यम व नाजुक अंगयष्टी. * मऊ शिथिल व मस्से असणारी त्वचा. * लालसर, पिवळसर चेहरा. * पिंगट रंगाचे व लवकर गळणारे केस. * पिंगट ,लालसर डोळे. * जास्त घाम येण्याची सवय. * तहान व भुकेचे प्रमाण अधिक. * हुशार, सरळ - साधा स्वभाव. * चटकन राग येण्याचा स्वभाव . * तीव्र भावना.   पित्त दोष असंतुलित झाला असता, शरीरातून वाफा निघाल्याची भावना होते, तसेच त्व...

वातप्रकोपाची लक्षणे

 वातप्रकोपाची लक्षणे  * सांधा निखळणे किंवा गर्भाशयासारखा अवयव खाली घसरणे . * एखाद्या अवयवाचा आकार वाढणे उदा. पायाच्या शिरा फुलणे . * हात ,पाय ,सुन्न होणे . * कोणत्याही प्रकारची वेदना उदा. ठणकने, सुई टोचल्याप्रमाणे दुखणे, त्रिशूल भोसकल्याप्रमाणे दुखणे, पिरगाळले गेल्याप्रमाणे दुखणे वगैरे सर्व प्रकारच्या वेदना होणे. * खांदा ,पाठ , मान वगैरे अवयव जखडून जाणे. * कारण नसतानाअंगावर काटा येणे. * थरथर, कंप सुरू होणे. * त्वचा, डोळे, तोंड, योनी वगैरे अवयवांच्या ठिकाणी कोरडेपणा जाणवणे. * डोळा फडफडणे किंवा शरीरावर इतरत्रही आंतून स्पंदन जाणवणे.  * त्वचा काळसर , कोरडी व निस्तेज होणे. * हाडे ठिसूळ होणे. * शरीर शुष्क होणे, वजन कमी होणे. * आवाज कर्कश होणे. * मन अतिशय चंचल व अस्वस्थ होणे. * झोप न येणे. * थकवा जाणवणे व त्यामुळे काम करण्यास उत्साह न वाटणे. * मलप्रवृत्ती कडक होणे,पोटात वायू धरणे . * गरम तापमानाच्या गोष्टी खाण्याची इच्छा होणे .  अशी लक्षणे दिसत असल्यास वात वाढलेला आहे असे समजावे .   याऊलट वात प्रमाणापेक्षा कमी झाला तर,     * शारीरिक हालचाली मंदावतात...

वातदोष

  वर्षा ऋतूच्या काळात- 1.अग्नि मंद झालेला असतो,   2.शरीरात वातदोषाचा प्रकोप झालेला असतो ,    3 शरीराची प्रतिकारक्षमता कमी झालेली असते . हे तीन मुद्दे एव्हाना तुम्हाला पाठ झालेचं असतील   त्यात सध्याच्या कोरोना साथीमुळे , सगळ्यांचा मानसिक तणावही खूप वाढलेला आहे ,त्यामुळे आधीच उणावलेली प्रतिकारशक्ती अजून खालावते.  अशा कसोटीच्या काळात आपले आरोग्य उत्तम राखण्यासाठी , प्रतिकारक्षमता वाढवण्यासाठी ,नेहमीच्या दिनक्रमात ,घरच्याघरी करता येण्यासारखे, अतिशय परिणामकारक पण साधे-सोपे उपचार आयुर्वेदामध्ये सांगितलेले आहेत, आता त्याची थोडक्यात माहिती करून घेऊया व हे उपचार शक्य तेवढे आचारणातही आणूया . कारण हे सर्व केवळ लेखाचे विषय नसून, प्रत्यक्ष अनुभव घेण्याच्या गोष्टी आहेत.  म्हटलेले आहेचं ना की, एकतरी ओवी अनुभवावी. अभ्यंग व  उद्वर्तन-  अभ्यंग म्हणजे सर्व शरीराला तेलाने मालिश करणे .  अभ्यंगाची सुरवात  खरतरं साधारण दिवळीपासून करावी, पण वर्षा काळात होणारा वातप्रकोप लक्षात घेता, आठवड्यातून  एक वेळा , सकाळी उपाशीपोटी,  तिळाचे तेल ,नार...