FPO Important legal/ Statutory Compliances- एफपीओकरिता आवश्यक संविधानिक अनुपालन

 

FPO Important legal/ Statutory Compliances 

एफपीओकरिता आवश्यक संविधानिक अनुपालन

नवीन शेतीसुधार कायद्यानुसार १०,००० शेतकरी उतपादक कंपन्या (एफपीओ) तयार करणे काम सरकारने हाती घेतलेले आहे, त्याकरिता वेगवेगळ्या संस्थांची नेमणूक करण्यात येत आहे. तर एफपीओ- शेतकरी उत्पादक कंपनी तयार केल्यानंतर त्याचे संविधानिक अनुपालन (Legal/ Statutory Compliance) कसे करावयाचे या बाबत थोडक्यात माहिती जाणून घेऊ या, 

A)      एफपीसीकरिता सामान्य अनुपालन (General Compliances for FPO)

·         एफपीसी कंपनीचे नाव- कंपनीचे नाव सुचवितांना त्यात “प्रोड्यूसर कंपनी लिमिटेड” या शब्दाचा उल्लेख असणे आवश्यक असते.

·         संचालक संख्या- उत्पादक कंपनी रजिस्टर करण्यास कमीत-कमी ०५ व जास्तीत- जास्त १५ सभासद संख्या असावी.

·         संचालकांची निवडणूक- एओए स्वीकारण्यासाठी आणि संचालक मंडळाची नियुक्ती करण्यासाठी कंपनीची स्थापना झाल्यानंतर ९० दिवसांच्या आत प्रथम वार्षिक सर्वसाधारण सभा घेणे आवश्यक आहे. परंतु जर, आंतरराज्य सहकारी संस्था मिळून उत्पादक कंपनी तयार केली असल्यास, ९० दिवसांऐवजी ३६५ दिवसांपर्यंत शिथिलता देण्यात आली आहे.

·         मुख्य कार्यकारी अधिकाकाऱ्यांची नेमणूक - प्रत्येक उत्पादक कंपनीला पूर्णवेळ मुख्य कार्यकारी (CEO) नेमणे आवश्यक असते, ज्यांची नियुक्ती मंडळाद्वारे सदस्यांव्यतिरिक्त इतर व्यक्तींमधून केली जावे.

·         भागभांडवल आणि उत्पादक कंपनीच्या समभागांचे हस्तांतरण -कंपनीत फक्त इक्विटी शेअर्स असतील. प्रोड्यूसर कंपनीचे समभाग हस्तांतरीत होत नाही. तथापि, विशेष अधिकार असलेले समभाग मंडळाच्या पूर्वपरवानगीने हस्तांतरित केले जाऊ शकतात. कंपनीचा सदस्य झाल्यावर प्रत्येक सभासदाला तीन महिन्यांच्या आत एखाद्या व्यक्तीचे नाव नॉमिनी म्हणून देणे आवश्यक असते. सदस्याच्या मृत्यूपश्चात नॉमिनी त्या सभासदाचे सर्व फायदे मिळण्यास पात्र असते. जर नामनिर्देशित व्यक्ती उत्पादक नसेल तर त्याला समभाग सरेंडर करण्याचे निर्देश मंडळ देऊ शकते.

·         कंपनी सचिवाची नेमणूक - शेतकरी उत्पादक कंपनीची वार्षिक उलाढाल आर्थिक वर्षात 5 कोटींहून अधिक असल्यास, पूर्ण वेळ कंपनी सेक्रेटरी नियुक्त करणे आवश्यक आहे.

B)   एफपीओच्या बोर्ड मिटिंग बाबत संविधानिक अनुपालन (Legal Compliances)-

a. तीन महिन्यांत एकदा (Quarterly) बोर्ड मिटिंग होणे आवश्यक आहे, आणि वर्षात अशा चार सभा घ्याव्यात.

B. सर्व संचालकांना, बोर्डाची बैठक घेण्याबद्दल सीईओने १ आठवड्याआधी लेखी नोटीस द्यावी.

c. बोर्डच्या बैठकीसाठीचा कोरम हा एकूण सभासद संखेच्या १/३ किंव्हा त्यापैकी जास्त असने आवश्यक आहे.

d. सभेला उपस्थित असणाऱ्या संचालकांना सर्वसाधारण सभेद्वारे मंजूर केल्या प्रमाणे एओए (Article of Association) मध्ये दिलेल्या नियमानुसार भत्ता दिला जाईल.

e. बोर्ड मिटिंग मध्ये ठरल्याप्रमाणे बैठकीच्या कामकाजाचे मिनिट बैठकीपासून ०८ दिवसांच्या आत तयार करुन मिनिट बुकमध्ये नोंद केले जावेत. मिनिटे पृष्ठे सलग क्रमांकित केले जावेत, आणि प्रत्येक पृष्ठ व शेवटच्या पृष्ठावर त्या मिटिंगला उपस्थित असलेले अध्यक्ष किंवा पुढील सभेच्या अध्यक्षांनी स्वाक्षरी करावी. सभेचे मिनिट कंपनीच्या नोंदणीकृत कार्यालयात ठेवले जावे, आणि ते रजिस्टर कंपनी सेक्रेटरी किंवा अधिकृत संचालकांच्या ताब्यात कायमस्वरूपी ठेवली जावे.

  f. बहुमताने मंजूर झालेल्या ठरावांद्वारे निर्णय घेतले जावेत, आणि ठराव सर्व संचालकांना नियमित वितरीत  केले जावेत. मिनिटचे वितरण पोस्टद्वारे किंवा इलेक्ट्रॉनिक माध्यमांद्वारे पाठविले जाऊ शकते, जेणेकरून उपस्थितापैकी बहुसंख्य संचालकांच्या स्वाक्षरी नमूद करता येणार. पुढील बोर्ड मिटिंग मध्ये हा ठराव मिटिंगचा एक अजेंडा असेल.

 

C) वार्षिक सर्वसाधारण सभा

a.सर्वसाधारण सभा दोन प्रकारे घेता येणार:

१. वार्षिक सर्वसाधारण सभा (एजीएम)

२. असाधारण सर्वसाधारण सभा (ईजीएम)

b. दोन वार्षिक सर्वसाधारण सभेतील अंतर १५ महिन्यांपेक्षा जास्त नसावा.

c. कंपनीच्या सर्व सभासदांना आणि महालेखापरीक्षकांना, सभेची तारीख, वेळ व ठिकाण यांची माहिती  सर्वसाधारण सभेला बोलावण्यासाठी २१ दिवसांची नोटीस दिली जाईल. (ईजीएमच्या बाबतीत, फक्त टेलिफोनिक संपर्क पुरेसा आहे, आणि कोरम आवश्यक नाही. परंतु, पुढच्या बीओडीच्या (Board of Directors) बैठकीत, हजर असणाऱ्या बीओडींच्या नावासह त्याचे दस्तऐवजीकरण करणे आवश्यक आहे)

d. एजीएमच्या नोटीसमध्ये खालील गोष्टीचा उल्लेख असावा:

१) एजीएमचा अजेंडा

२) मागील एजीएम / ईजीएमची मिनिट पाइंट.

३) नियुक्त केलेल्या संचालकांची नावे.

४) ताळेबंद, नफा व तोटा खाते, कंपनी व सहाय्यक कंपनीच्या संचालक व लेखापरीक्षक मंडळाचा अहवाल.

५) लेखा परीक्षकांची नेमणूक करण्याचे ठराव व एमओए / एओए सुधारित करणेकरिता सर्वसाधारण सभेच्या एकुण कंपनीच्या सदस्य संख्येच्या कोरमपैकी १/४ असावा.

६) सभेच्या मिनिट्सची यादी तयार करुन मिनिट बुकमध्ये समाविस्ट करावे व त्यात त्या सभेच्या अध्यक्षांनी दिनांकासह आणि स्वाक्षरी करुन सर्वसाधारण सभेच्या तारखेपासून 30 दिवसांच्या आत करून घ्यावेत.

७) वार्षिक सर्वसाधारण सभेत महत्त्वाच्या बाबींवर चर्चा करून निर्णय घ्यावा लागतो, a. अंदाजपत्रकास मान्यता, वार्षिक खाती स्वीकारणे, b. संरक्षक बोनसबाबत मंजूरी देणे, c. बोनस वाटप करणे, d. मर्यादित परतावा जाहीर करणे आणि वितरणाबाबत निर्णय घेणे, e. संचालकांना कर्ज देण्याबाबत निर्णय.

D. पहिल्या वर्षात पूर्ण करावयाचे वैधानिक अनुपालन (Statutory Compliances to be follow in 1^st year)-

a. गुंतवणूकीच्या तारखेपासून 30 दिवसांच्या आत प्रथम बोर्ड मिटिंग आयोजित करणे आवश्यक आहे. * शेअर्स प्रमाणपत्र पुस्तके / एकत्रित वैधानिक रजिस्टर / पत्र प्रमुख / रबर स्टॅम्पच्या छपाईची व्यवस्था करावी. * सीआयएन नं. / फोन नंबर / ईमेल / वेबसाईटसह नोंदणीकृत कार्यालयाचे नाव व पत्ता सर्व पत्र प्रमुख, बिल प्रमुखांवर छापले पाहिजेत. कंपनीच्या सूचना व पत्रव्यवहार * नोंदणीकृत कार्यालयाचे नाव व पत्ता कंपनीच्या प्रत्येक कार्यालयाच्या बाहेर अगदी स्पष्टपणे चिकटवावा.

b. प्रथम बोर्ड मिटिंगच्या तारखेपासून 3 महिन्यांच्या आत प्रथम ऑडिटर्स नियुक्त करावे.

c. एओए स्वीकारण्यासाठी आणि प्रथम संचालकांच्या नियुक्तीसाठी ९० दिवसांच्या आत प्रथम एजीएम ठेवावी.

d. कॅलेंडर वर्षात एकून 4 बोर्ड मिटिंग  घेतल्या जाव्यात, आणि दोन बैठकीमधील अंतर ०३ महिन्यांपेक्षा जास्त नसल्याचे सुनिश्चित करावे.

e. दोन एजीएममधील अंतर 15 महिन्यांपेक्षा जास्त नसल्याचे सुनिश्चित करावे.

f. प्रथम लेखा परीक्षक पुढील एजीएम पर्यंत राहतील, जेथे त्यांना ०५ वर्षांच्या कालावधीसाठी नियुक्त करावे लागेल, आणि त्यांची नियुक्ती प्रत्येक एजीएममध्ये मंजूर केली जावी.

g. कंपनीतील मुख्य कार्यकारी अधिकारी (सीईओ) म्हणून संचालकांपैकी एकाची नेमणूक करावी, त्यानंतर तो कंपनीचा सदस्य राहणार नाही.

h. कंपनी तयार झाल्याच्या तारखेपासून 2 महिन्यांच्या आत कंपनीच्या पहिल्या 10 ग्राहकांना शेअर प्रमाणपत्र दिले जावे.

i. बँक खाते उघडणे, परवाने / परवानग्या / नोंदणीसाठी सर्व शासकीय विभागांशी व्यवहार करण्यासाठी कोणत्याही संचालकांना अधिकृत करणे यासारख्या नित्याच्या कामाचे निर्णय मंडळाच्या बैठकीत मंजूर झालेल्या ठरावांद्वारे केले जाऊ शकतात.

E. कंपनी चालवताना इतर वैधानिक अनुपालन- (Other statutory compliances during the running of the company)-

 a. एओएमध्ये इतर बाबींशिवाय खालील गोष्टी असणे आवश्यक आहे:

 i. शेअर्सच्या आधारावर सभासदांना संरक्षण आणि मतदानाचा हक्क निश्चित करण्याची पद्धत;

ii. रोखलेली किंमत व संरक्षक बोनस वाटप करण्याची पद्धत,

iii. मर्यादित परतावा (जास्तीत जास्त लाभांश देय),

iv. चार्टर्ड अकाउंटंटद्वारा खात्यांचे अंतर्गत लेखापरीक्षण करण्याचा कालावधी,

v. सामान्य खर्चाकरिता आवश्यक राखीव रोख ठेवणेबाबत.

b. एओए किंवा एमओएमध्ये कोणतीही दुरुस्ती सर्वसाधारण सभेत केवळ विशेष ठराव करूनच केली जाऊ शकते, म्हणजे उपस्थित सभासदांपैकी 75% सभासदांची मंजूरी आवश्यक आहे.

c. बोर्ड आणि सर्वसाधारण सभांमध्ये आवश्यक कोरमसह योग्य उपस्थितीची खात्री करुन घ्यावी.

d. सर्वसाधारण सभांमध्ये, एमजीटी -११ फार्मभरून मिटिंगच्या ४८ तासाआधी प्रॉक्सी फॉर्म जमा केल्यानंतर एखादा सदस्याच्या वतीने प्रतिनिधी म्हणून उपस्थित राहण्यासाठी व मत देण्यासाठी प्रतिनिधीची नेमणूक करू शकतो. प्रतिनिधीला कंपनीचा सदस्य असण्याची गरज नाही तसेच बैठकीत बोलण्याची परवानगी नसते.

e. खात्यांचे लेखापरीक्षण केल्यानंतर, समभागधारकांना सामावून घेण्यासाठी मंडळाला दरवर्षी 30 सप्टेंबरपूर्वी मंजूर करून एजीएमपुढे ठेवावे लागेल.

f. दुसऱ्या आणि त्यानंतरच्या वार्षिक सर्वसाधारण सभेच्या तारखेपासून 60 दिवसांच्या आत, वार्षिक अहवाल आणि वार्षिक परतावा अनुक्रमे एओसी -4 आणि एमजीटी -7 मध्ये आरओसीकडे (Registar of Company) दाखल केला जावा. (वार्षिक अहवालात एजीएमला कॉल करण्याच्या नोटीस, संचालकांचा अहवाल, लेखापरीक्षकांचा अहवाल, नफा आणि तोटा खाते, नोट्ससह नोट्स / वेळापत्रकांनुसार ताळेबंद प्रस्तुत करणे. वार्षिक परतावामध्ये समभागधारक पद्धतीचा तपशील, संचालक, सभा आणि इतर संबंधित माहितीचा समावेश असावा.)

पुढील लेखात बघुया शेतकरी उत्पादक कंपनी करिता आवश्यक परवाने.......