AAMHI SHETAKARI आम्ही शेतकरी

पीक उत्पादनात मुख्य अन्नद्रव्यांचे महत्त्व- कोणतेही पिक घेतांना पिकांच्या अपेक्षित वाढीकरिता अन्नद्रव्यांची अतंत्य आवश्यकता असते व त्यांची पूर्तता वेगवेगळ्या माध्यमातून होत असते. जसे- रासायनिक खते , सेंद्रिय खते , हिरवळीची खते , शेणखते, गांडूळ खते आदीमधून जमिनिद्वारे मातीतून अन्नद्रव्य मिळतात तर काही सूक्ष्म अन्नद्रवे खते किंव्हा हवा आणि पाण्यातून पिकांद्वारे शोषून घेतले जातात. पिकांच्या उत्कृस्ट वाढीसाठी तीन (०३) मुख्य अन्नद्रवे व तेरा (१३) प्रकारची सूक्ष्म अन्नद्रवे आवश्यक असतात. या सर्वांची पिकांच्या वाढिमध्ये तसेच पिकांना रोगापासून दूर ठेवण्यास महत्वाची भूमिका निभावत असतात. या लेखात मुख्य अन्नद्रव्य- नत्र (नायट्रोजन), स्फुरद (फोस्फरस), व पालाश (पोटॅशिअम) बाबत समजून घेऊ या.... नत्र , स्फुरद व पालाश हे तीन मुख्य अन्नद्रवे पिकाला अतिशय जास्त महत्वाचे असतात आणि  याचे प्रमाण खूप जास्त प्रमाणात आवश्यक असते. शेतकरी याची पूर्तता रासायनिक खते- युरिया, सल्फेट / फास्फेट, पोटाश, डी.ए.पी., १९:१९:१० , अश्याप्रकारच्या खतातून तसेच सेंद्रिय शेती करिता सेंद्रिय खते , शेणखत , गांडूळ खत...

 माती परीक्षण - फायद्याची शेती  मित्रहो , पारंपारिक शेती कडून आधुनिक शेतीकडे वळणे काळाची गरज आहे , हे कटुसत्य असून सर्व ह्याबाबत ज्ञात आहेत. तथापि पारंपारिक शेतीमधील बऱ्याच गोष्टी अजूनही टिकवून ठेवणे, ही सुद्धा काळाची गरज आहे, त्याचाच अर्थ पारंपारिक शेती व आधुनिक तंत्रज्ञान या दोघांची सांगळ घालून आधुनिक शेती करणे हे शेतकर्यांकरिता जास्त महत्त्वाचे वाटते. याचाच एक भाग म्हणजे शेतीच्या हंगामाला सुरवात करण्याअगोदर शेतीच्या तब्बेतीची ( SOIL HEALTH) तपासनी करून घेणे हे शेतकऱ्यांचे प्रथम कर्तव्य आहे. आणि त्याकरिता माती परीक्षण करणे खूप खूप गरजेचे असते. तर चला आज माती परीक्षणाबाबत जाणून घेऊ या..........   माती परीक्षण म्हणजे काय ? आणि त्याचे महत्त्व काय आहे ? माती परीक्षण म्हणजे जमिनीमध्ये किती प्रमाणात नैसर्गिकरित्या अन्नद्रव्य उपलब्ध आहेत, आणि ते आपल्या पिकाला किती प्रमाणात उपलब्ध होऊ शकते, याची चाचणी करून अहवाल प्राप्त करणे होय. साधारणतः शेती करतांना आपण लागवड केलेल्या पिकाला वेगवेगळ्या अन्नद्रव्यांची आवश्यकता असते , त्यांची पूर्तता आपण वेगवेगळ्या खतामधून करीत असतो, प...

सामुहिक प्रयत्नातून पावसावर आधारित शेती विकास   “ शेती सुधार कायदा २०२० - शेतकरी स्तरावरील अंमलबजावणीतील आव्हाणे आणि उपाय ” हा लेख वाचून एका मित्राने फीडबॅक दिला की , “ Land holding कमी असल्याने शेतकरी एकत्र येऊन शेती करणे आवश्यक परंतु dryland Agriculture मध्ये निसर्गाच्या लहरी पणा मुळे शाश्वत उत्पन्न येईलच याची खात्री नाही त्यामुळे जोखमीचे आहे” ..... त्यांचा हा फीडबॅक खूप चांगला आणि अतिशय महत्वाचा आहे , असे प्रश्न मनात येणे साहजिकच आहे ,   आपल्या राज्यात तसेच देश्यात शेती ही खूप मोठ्या प्रमाणात पावसावर अवलंबून आहे , आणि वातावरणातील होत असलेल्या बदलामुळे अवकाळी पाऊसामुळे पीक घरी येई पर्यंत शास्वती नसते की , पीक होणार कि नाही. वरील फीडबॅक नुसार तसे बघता , संघटन करणे आणि निसर्गावर आधारित शेती करणे ह्या दोन्ही गोष्टी अगदी वेगळ्या आहेत. आणि जर संघटन असेल तर कोणत्याही प्रश्नावर उत्तर मिळविता येऊ शकते. असो , तर निसर्गावर आधारित शेती किंव्हा पावसावर आधारित शेती बाबत थोडक्यात समजून घेण्याचा प्रयत्न करू या.... पावसाच्या पाण्यावर आधारित शेतीमधील आव्हाणे काय आहेत-  पावसावर आ...